Những điều cần biết về căn bệnh thiếu máu khi mang thai
1. Thiếu máu khi mang thai xảy ra khi nào?
Thiếu máu là tình trạng giảm số lượng hồng cầu hoặc huyết sắc tố trong máu. Khi mang thai đây là hiện tượng thường xuyên gặp phải ở mỗi mẹ bầu. Bởi thế vì khi đi khám thai định kỳ, mẹ bầu hãy đi làm xét nghiệm máu, nhất là vào tam cá nguyệt thứ nhất vào giai đoạn thai 20 tuần.
Nồng độ huyết sắc tố trong máu ở mẹ có thể giảm rất đột ngột do nhu cầu tăng trưởng của thai nhi. Sự gia tăng thể tích máu trong thai kỳ cũng có thể gây ra thiếu máu vì nồng độ huyết sắc tố giảm do bị pha loãng so với bình thường. Trong chế độ dinh dưỡng, mẹ ăn uống thiếu chất sắt cũng là nguyên nhân dẫn đến thiếu máu.
Nồng độ huyết sắc tố trong máu ở mẹ có thể giảm rất đột ngột do nhu cầu tăng trưởng của thai nhi. Sự gia tăng thể tích máu trong thai kỳ cũng có thể gây ra thiếu máu vì nồng độ huyết sắc tố giảm do bị pha loãng so với bình thường. Trong chế độ dinh dưỡng, mẹ ăn uống thiếu chất sắt cũng là nguyên nhân dẫn đến thiếu máu.
2. Dấu hiệu nhận biết thiếu máu khi mang thai:
Khám thai kỳ lần đầu, bác sĩ sẽ tiến hành làm các xét nghiệm máu xem mẹ bầu có bị thiếu máu khi mang thai hay không. Nằm trong các xét nghiệm có đo dung tích hồng cầu (hematocrit) với mục đích xác định phần trăm hồng cầu trong huyết tương. Và xét nghiệm còn lại (hemoglobin) xác định số gram hemoglobin trong máu.
Và các biểu hiện khi mẹ bầu có dấu hiệu bị thiếu máu:
- Da tái xanh, yếu ớt và không khoẻ như bình thường.
- Cảm thấy khó chịu, dễ bực tức.
- Thường xuyên cảm thấy đau đầu, chóng mặt
- Uể oải, mệt mỏi bất thường không có khả năng chịu đựng như bình thường.
- Cảm thấy đuối và dễ nhiễm bệnh.
- Dễ trở nên khó thở, cảm giác như leo cầu thang cao hoặc đi bộ thật nhanh mà không được nghỉ để lấy hơi.
- Phần niêm mạc trong mi mắt dưới sẽ hồng nếu lượng hồng cầu bình thường và sẽ nhợt nhạt nếu thiếu máu.
Và các biểu hiện khi mẹ bầu có dấu hiệu bị thiếu máu:
- Da tái xanh, yếu ớt và không khoẻ như bình thường.
- Cảm thấy khó chịu, dễ bực tức.
- Thường xuyên cảm thấy đau đầu, chóng mặt
- Uể oải, mệt mỏi bất thường không có khả năng chịu đựng như bình thường.
- Cảm thấy đuối và dễ nhiễm bệnh.
- Dễ trở nên khó thở, cảm giác như leo cầu thang cao hoặc đi bộ thật nhanh mà không được nghỉ để lấy hơi.
- Phần niêm mạc trong mi mắt dưới sẽ hồng nếu lượng hồng cầu bình thường và sẽ nhợt nhạt nếu thiếu máu.
3. Những ảnh hưởng đến sức khỏe khi thiếu máu ở bà bầu
Theo Tổ chức Y tế thế giới WHO, hiện nay có khoảng 30% dân số thế giới bị thiếu máu, chủ yếu là thiếu máu do thiếu sắt. Phụ nữ và trẻ em là những đối tượng hay bị thiếu máu nhất. Thiếu máu khi mang thai là vấn đề sức khỏe cộng đồng quan trọng tại nhiều quốc gia. Điều tra của Viện Dinh dưỡng quốc gia cho thấy 36,8% phụ nữ mang thai tại Việt Nam bị thiếu máu thai kỳ.
Bà bầu bị thiếu máu là có thể gây nhiều hậu quả nặng nề cho cả mẹ và con. Với thiếu máu nhẹ, sẽ không có gì nguy hiểm cho cả mẹ và bé, chỉ khó chịu trong vấn đề mẹ hơi chóng mặt một chút, nhưng với bà bầu bị thiếu máu nặng, có nhiều nguy cơ đặc biệt nguy hiểm cho cả mẹ và bé như:
- Tăng nguy cơ sảy thai.
- Nhau tiền đạo.
- Bong nhau non.
- Huyết áp thai kỳ.
- Tiền sản giật.
- Vỡ ối sớm.
- Nguy cơ băng huyết sau sinh, nhiễm trùng hậu sản.
Ngoài ra, vấn đề băng huyết sau sinh và nhiễm trùng hậu sản sẽ có nguy cơ đe dọa nghiêm trọng tới tính mạng mẹ bầu thiếu máu. Bà mẹ bị thiếu máu khi mang thai dẫn đến thiếu acid folic có thể gây những dị tật ống thần kinh của thai nhi như vô sọ, gai đôi cột sống. Thiếu i- ốt ở phụ nữ mang thai làm tăng nguy cơ sảy thai, tai biến sản khoa như sinh non, con suy giáp bẩm sinh, chậm phát triển tâm thần.
Với bé, lượng sắt dự trữ trong bụng mẹ ít, khi sinh ra cũng dễ bị thiếu máu, nhẹ cân, sinh non, suy thai hay nhiều nguy cơ hơn các bệnh sơ sinh khác hơn so với trẻ bình thường. Bé có nguy cơ bị nhẹ cân, sinh non tháng, suy thai, thời gian điều trị hồi sức kéo dài, tăng tỷ suất và bệnh suất sơ sinh hơn so với trẻ không thiếu máu.
Những bà mẹ bị thiếu máu khi mang thai giai đoạn sớm thai kỳ có nguy cơ bệnh tim mạch cao hơn trẻ khác. Trẻ sinh ra bởi những mẹ bầu bị thiếu máu cũng dễ bị thiếu máu, nhẹ cân, sinh non tháng, suy thai, tăng khả năng bị các bệnh sơ sinh hơn so với bình thường. Trẻ sơ sinh thiếu máu do thiếu sắt có thể gây ra ảnh hưởng lâu dài tới phát triển trí não và hậu quả của nó có thể tiếp tục làm suy giảm khả năng học tập của trẻ do khiếm khuyết trong hình thành myelin do thiếu sắt. Con của những bà bầu bị thiếu máu giai đoạn sớm thai kỳ có nguy cơ bệnh tim mạch cao hơn trẻ khác khi đến tuổi trưởng thành.
Vậy nên bà bầu cần được phát hiện sớm tình trạng thiếu máu để có thể khắc phục kịp thời. Việc chẩn đoán thiếu sắt, thiếu máu khi mang thai được thực hiện qua các xét nghiệm định kỳ ở tuần thứ 12, hay tuần thứ 20. Nếu bà bầu có biểu hiện thiếu máu cũng không nên lo lắng. Bà bầu bị thiếu máu nên có một chế độ ăn hợp lý, đầy đủ chất dinh dưỡng, chế độ ngủ nghỉ đều đặn, tránh xa café và các chất kích thích.
4. Phương pháp điều trị thiếu máu khi mang thai:
Trong trường hợp cho thấy mẹ bầu bị thiếu máu khi mang thai, bác sĩ sẽ kê đơn các loại dược phẩm bổ sung sắt cho bạn.
- Bổ sung chất sắt dạng viên hoặc dạng nước.
- Bổ sung vitamin B12 dạng viên hoặc bổ sung qua chế độ ăn. Nguồn dinh dưỡng nhiều B12 là các thực phẩm như trứng, thịt và sữa.
- Nếu bà bầu có nồng độ sắt quá thấp, có thể bổ sung sắt bằng cách tiêm hoặc đôi khi phải truyền máu.
- Bổ sung axit folic. Có thể phối hợp với bổ sung sắt
- Bổ sung vitamin C cũng cần thiết cho quá trình hấp thu sắt. Thức ăn là nguồn cung cấp vitamin C lý tưởng. Tuy nhiên, vitamin C sẽ tan trong nước chứ không dự trữ lâu trong cơ thể. Nếu chọn phương pháp bổ sung vitamin C qua chế độ ăn, bạn nên đảm bảo ngày nào cũng có thực phẩm giàu vitamin C trong bữa ăn.
- Tăng cường sắt qua chế độ ăn uống. Có 2 loại sắt: heme iron là sắt có nhiều trong các loại thịt nhất là thịt đỏ và non-heme iron được tìm thấy trong rau xanh như bông cải xanh, cải đường, đậu…
- Với sắt là dạng viên uống có thể gây táo bón, khó chịu dạ dày và thay đổi màu phân thành xanh lá đậm hoặc đen. Lúc này, mẹ bầu nên dùng chất xơ và uống thêm nhiều nước để tránh những tác dụng phụ này.
- Nồng độ sắt sẽ trở về bình thường trong vài tuần sau khi điều trị. Nếu không bạn sẽ phải đi làm thêm một số xét nghiệm khác để tìm ra nguyên nhân khác gây thiếu máu. Sau khi sinh, sản phụ vẫn nên bổ sung chất sắt vì lúc sinh mất máu khá nhiều. Đồng thời nên làm lại xét nghiệm máu vào thời điểm 6 tuần sau sinh.
- Bổ sung chất sắt dạng viên hoặc dạng nước.
- Bổ sung vitamin B12 dạng viên hoặc bổ sung qua chế độ ăn. Nguồn dinh dưỡng nhiều B12 là các thực phẩm như trứng, thịt và sữa.
- Nếu bà bầu có nồng độ sắt quá thấp, có thể bổ sung sắt bằng cách tiêm hoặc đôi khi phải truyền máu.
- Bổ sung axit folic. Có thể phối hợp với bổ sung sắt
- Bổ sung vitamin C cũng cần thiết cho quá trình hấp thu sắt. Thức ăn là nguồn cung cấp vitamin C lý tưởng. Tuy nhiên, vitamin C sẽ tan trong nước chứ không dự trữ lâu trong cơ thể. Nếu chọn phương pháp bổ sung vitamin C qua chế độ ăn, bạn nên đảm bảo ngày nào cũng có thực phẩm giàu vitamin C trong bữa ăn.
- Tăng cường sắt qua chế độ ăn uống. Có 2 loại sắt: heme iron là sắt có nhiều trong các loại thịt nhất là thịt đỏ và non-heme iron được tìm thấy trong rau xanh như bông cải xanh, cải đường, đậu…
- Với sắt là dạng viên uống có thể gây táo bón, khó chịu dạ dày và thay đổi màu phân thành xanh lá đậm hoặc đen. Lúc này, mẹ bầu nên dùng chất xơ và uống thêm nhiều nước để tránh những tác dụng phụ này.
- Nồng độ sắt sẽ trở về bình thường trong vài tuần sau khi điều trị. Nếu không bạn sẽ phải đi làm thêm một số xét nghiệm khác để tìm ra nguyên nhân khác gây thiếu máu. Sau khi sinh, sản phụ vẫn nên bổ sung chất sắt vì lúc sinh mất máu khá nhiều. Đồng thời nên làm lại xét nghiệm máu vào thời điểm 6 tuần sau sinh.
Nhận xét
Đăng nhận xét